Derde industriële revolutie begint in Franse regio Nord-Pas de Calais

La-troisieme-revolution-industrielle-en-Nord-Pas-de-Calais_medium

Het Franse agentschap ADEME (Agence de l’Environnement et de la Maîtrise de l’Energie) organiseerde op 20 juni j.l. zijn jaarlijkse ‘Forum des Innovations’. Tijdens dit forum werd door vertegenwoordigers van wetenschap, politiek en bedrijfsleven gediscussieerd over kansen, mogelijkheden en uitdagingen voor de introductie van duurzame energie. ADEME beschikt over een groot (ca. € 600 mln) budget om innovatieve projecten op het gebied van onder meer milieu en duurzame energie te stimuleren, waarvan € 300 mln zijn gereserveerd voor energie en klimaat.

Uitdagingen

Verschillende sprekers gingen in op de (bekende) problemen van de transitie naar hernieuwbare energie. De economische haalbaarheid daarvan staat onder druk als gevolg van de grootschalige produktie van schaliegas in de VS, waardoor gasprijzen sterk gedaald zijn. Technisch zijn weliswaar verschillende oplossingen voor het probleem van de intermittentie van wind- en zonne-energie denkbaar, maar hiervoor zijn grote investeringen vereist in onder meer opslagcapaciteit en distributienetwerken (waaronder de ontwikkeling van smart grids).

Einde van de koolstofeconomie ?

De bekende Amerikaanse econoom en milieuactivist Jeremy Rifkin hield een inspirerend betoog. Onze samenleving is volledig gebaseerd op het gebruik van de fossiele brandstoffen. Maar dat systeem heeft zijn langste tijd gehad. De dreigende uitputting van fossiele brandstoffen, de steeds verder stijgende olieprijzen en, urgenter nog, de klimaatverandering dwingen ons over te schakelen op het gebruik van hernieuwbare energie, aldus Rifkin.

3e industriële revolutie

Rifkin voorspelde dat we aan de vooravond staan van een nieuwe industriële revolutie. In de toekomst zullen alle huizen en gebouwen energie gaan opwekken door gebruik van zonne-energie, windkracht- of geothermische energie en aan het net leveren. Via een ‘groene elektriciteit internet’ zal die decentraal opgewekte energie worden gedeeld, net zo als nu informatie wordt gedeeld via internet. Deze ontwikkeling, gecombineerd met de toepassing van 3D-printing technologie die decentrale produktie mogelijk maakt, zal voor een ‘derde industriële revolutie’ gaan zorgen.

EU energie routekaart 2050

De 5 ‘pilaren’ van de 3e Industriële revolutie zijn volgens Rifkin 1. Gebruik van hernieuwbare energie, 2. Decentrale opwekking van energie door gebouwen 3. Opslag van elektriciteit in gebouwen op verschillende manieren, w.o. waterstof brandstofcellen 4. Gebruik van internet technologie voor de ontwikkeling van een groen energie ‘internet’ 5. Introductie van electrisch vervoer op grote schaal. Deze pilaren zijn ook terug te vinden in de EU ‘Routekaart naar een concurrerende koolstofarme economie in 2050’, maar volgens Rifkin slaagt de EU er nog niet in om hier voldoende ruchtbaarheid aan te geven en bij het grote publiek het besef door te doen dringen dat deze ontwikkelingen onvermijdelijk zijn.
Toekomstmuziek ? Volgens Rifkin is de 3e industriële revolutie veel dichter bij dan we denken. Hij is er van overtuigd dat al over 30 jaar, uiterlijk in 2050 sprake zal zijn van een ‘zero carbon sustainable economy’. Klimaatverandering gaat een stuk sneller dan we allemaal denken.

Ambities van de regio Nord-Pas de Calais

Rifkin heeft veel invloed. Hij adviseert regeringen en de Europese Commissie over trajecten om de economie te vergroenen. In Frankrijk heeft zijn inspirerende toekomstvisie veel weerklank gevonden, met name in de regio Nord-Pas de Calais, de regio in het uiterste noordwesten van Frankrijk.
Van oudsher speelde de nijverheid een grote rol in dit gebied. Het is een sterk verstedelijkte streek waar tot voor kort de mijnbouw en textielindustrie domineerden. Het einde van de mijnbouw in de jaren ’70 van de vorige eeuw leidde een periode van economisch verval in, met grote sociale gevolgen van dien, waaronder het nog steeds hoogste werkloosheidscijfer van Frankrijk (14 % in 4e kwartaal 2012. Bron: INSEE).

De laatste jaren is de regio echter aan een opleving begonnen. Er zijn relatief veel high-tech bedrijven gevestigd. Veel aandacht voor ontwikkeling van duurzame technologieën. De pôle de competitivité (kenniscluster) Team2 waarin veel onderzoek plaatsvindt op het gebied van materiaalschaarste, recycling, circulaire economie is ook hier gevestigd. Nord-Pas de Calais heeft sinds de vroege jaren ’90 meer directe buitenlandse investeringen aangetrokken dan enig ander gewest buiten de Parijse metropool.

De derde industriële revolutie begint in Lille !

Het bedrijfsleven, verenigd in de Kamer van Koophandel, en het bestuur van de regio hebben Jeremy Rifkin aangetrokken om voor hen een masterplan te schrijven. Ambitie is om de regio Nord-Pas de Calais een pilot regio te maken, waarin de voorwaarden worden gecreëerd om de door Rifkin beschreven 3e industriële revolutie mogelijk te maken. Nord-Pas de Calais heeft de ambitie de eerste carbon-vrije regio in Frankrijk te worden. De verwachting is dat dit een impuls zal geven aan economische groei en werkgelegenheid in deze regio. In 8 werkgroepen wordt op dit moment gewerkt aan de uitwerking van de elementen van dat masterplan:

  • Distributie van hernieuwbare energie
  • Energie opwekken met gebouwen
  • Stikstof en energie opslag
  • Smart grids
  • Innovatie in de transportsector
  • Energie efficiency
  • Circulaire economie
  • Economie van de functionaliteit (eigenlijk een onderdeel van het concept van circulaire economie)

Het masterplan 3e industriële revolutie voor de regio zal op 25 oktober worden gepresenteerd tijdens het 7e ‘World Forum’ in Lille.

Voor meer informatie:

Nord-Pas-de-Calais: La troisième révolution industriëlle est en marche